Makrena — nova sorta dunje (Cydonia oblonga Mill.) Instituta za voćarstvo, Čačak

U radu su prikazani rezultati dvogodišnjeg (2023/2024) proučavanja fenoloških (vreme cvetanja i sazrevanja) i pomoloških (morfometrijske, hemijske i organoleptičke) osobina i visine prinosa u početnim godinama plodonošenja nove sorte dunje Makrena, stvorene u Institutu za voćarstvo, Čačak ukrštanjem sorti Leskovačka i Češka dunja. Istraživanje je obuhvatilo i poređenje sa standard sortom Leskovačka, koja je najviše gajena u proizvodnim zasadima u Republici Srbiji. Proučavane sorte odlikovale su se kasnim vremenom cvetanja i istovremenim vremenom sazrevanja plodova, tokom prve polovine oktobra. Sorta Makrena se odlikovala višim vrednostima mase (219,16 g) i širine (78,05 mm) ploda, dok je veća visina ploda (71,16 mm) utvrđena kod sorte Leskovačka. U pogledu sadržaja ukupnih šećera i kiselina, kao i pH vrednosti, plodovi obe proučavane sorte odlikovali su se sličnim karakteristikama. Viši sadržaj rastvorljivih suvih materija (17,65%) i invertnih šećera (9,01%) utvrđen je u plodovima sorte Leskovačka, dok je viši sadržaj saharoze (1,25%) utvrđen kod sorte Makrena. Ukupna organoleptička ocena plodova obe sorte bila je slična. Plodovi sorte Makrena ocenjeni su kao atraktivniji (5,00) i bolje konzistencije (3,20), dok su se plodovi sorte Leskovačka odlikovali izraženijim ukusom (4,35) i aromom (3,10). U prvim godinama rodnosti, veći prinos (4,50 kg po stablu, odnosno 4,81 t ha-1) utvrđen je kod sorte Makrena. Vrednosti svih proučavanih parametara značajno su varirale između pojedinih godina istraživanja, što se može pripisati uticaju ekoloških faktora tokom godina proučavanja. Na osnovu dobijenih rezultata, nova sorta dunje Makrena se može preporučiti za gajenje u proizvodnim zasadima Srbije. Takođe, ova sorta predstavlja značajan početni material za buduće programe oplemenjivanja dunje usmerene ka stvaranju novih sorti visokog rodnog potencijala i boljeg kvaliteta ploda.